در بیان مرگ و سکرات موت و بقای روح بعد از مردن و پس از مفارقت بدن در عالم برزخ و ثواب و عقاب دیدن او تا دامان قیامت و بیان سؤال قبر و فشار قبر.

بدان که چون مردن هر ذی روحی و مفارقت روح از بدن هر ذی نفسی محسوس و مشاهَد و معلوم جمیع اهل عالم است و در سه جای قرآن مجید فقره ی كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ15 مذکور است، پس غیر از خداوند واحد یکتا هر زنده شربت مرگ را خواهد چشید و این جام تلخ و شیرین را خواهد نوشید. پس از آنکه اشرف مخلوقات چشید، دیگر کیست که نخواهد به سر کشید؟

بدان که تا چشم و گوشِ ظاهر بسته نگشته و به چشم و گوشِ دیگر عالم دیگر را ندیده، هنوز در عالم دنیا و دار تکلیف است و درِ توبه به روی او باز است. این است که در احادیث اصول کافی وارد شده که توبه مقبول است قَبلَ اَن یُعایِنَ، پیش از آنکه معاینةً ببیند عالم آخرت را و مرگ و موت را.16 و این است معنی آیه ی شریفه ی وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّي تُبْتُ الآنَ الآیة17 (نساء): و نیست توبه از برای آنان که عمل سیّئات می کنند تا زمانی که حاضر شود یکیشان را موت می گوید به تحقیق که من توبه کردم الآن. زیرا که تا چشم به عالم آخرت نیفتاده هنوز موت و مرگ حاضر نشده و یقین به مرگ ننموده و بَأس خدا را رؤیت نکرده. و این است معنی احادیث که درِ توبه باز است تا روح به حنجره و چنبره نرسیده.18 و این است معنی احادیثی که ولایت ما اهل بیت نفع می دهد وقتی که روح به اینجا برسد و آن وقت خواهید دید که ولایت ما چگونه نفع می بخشد.19 پس تا آن زمان از اهل دنیا است و هرچه درد و صدمه بیند منشأ ثواب و تخفیف گناه است و هر عملی نماید از وصیّت و توبه و غیر آن مقبول است و به محض اینکه چشمِ باطن به عالم آخرت و به چهارده معصوم و به حضرت ملک الموت افتاد دنیای او تمام شده و دفتر تکلیف عمل پیچیده شده و اوّلِ عالم چزای او رسیده. پس حضور چهارده معصوم و ائمّه(ع)، کلاًّ یا بعضاً، به بالین دوست و دشمن، از برای این است که به دوست خود نمونه ای بنمایند و از لذّات آخرت اندکی بچشانند و به دشمن خود نیز عذابی برسانند. مجلسی(قدّه) در حقّ الیقین می فرماید باید اقرار نمود به آنچه در اخبار صحیحه و معتبره وارد شده از سکرات موت و شداید آن و کیفیّات آن و حاضر شدن رسول خدا(ص) و ائمّه ی هدی(ع) در قبض روح هر شخص، مؤمنان را از برای بشارت دادن و آسان کردن مرگ بر ایشان و کافران منافقان و مخالفان را برای زیادتیِ شدّت و صعوبت مرگ بر ایشان و اِخبار ایشان به عذاب و نکال ابدی. و تفکّر در کیفیّت آن نباید کرد که حضور ایشان(ع) در جسد اصلی یا مثالی است، زیرا که تفکّر در آنها موجب استیلای شیطان و وساوس او می گردد. و احادیث در این باب متواتر است و شعر حضرت امیرالمؤمنین(ع) که به حارث همدانی خطاب کرد نزدیک به تواتر است:

یا حارُ هَمدانَ مَن یَمُت یَرَنی مِن مؤمِنٍ اَو مُنافِقٍ قُبُلاً20 .

یعنی ای حارث همدانی، هرکه می میرد مرا معاینةً می بیند، خواه مؤمن باشد و خواه منافق.

مؤلّف گوید که شخص با ذوقی این شعر مبارک را تضمین نیکو نموده و مطلب خود را به رباعی تمام کرده و آن این است:

ای که گفتی که مَن یَمُت یَرنی جان فدای کلام دلجویت

کاش روزی هزار مرتبه من مردمی تا بدیدمی رویت

------------------------------------------

پی نوشت ها:

15. سوره ی عنکبوت، آیه ی 57 و سوره ی انبیاء، آیه ی 35 و سوره ی آل عمران، آیه ی 185.

16. کلینی، اصول کافی، کتاب الایمان و الکفر، باب فیما اعطی الله عزّوجلّ آدم علیه السّلام وقت التّوبه، حدیث 2، ج 4، ص 174.

17. سوره ی نساء، آیه ی 18.

18. کلینی، اصول کافی، کتاب الایمان و الکفر، باب فیما اعطی الله عزّوجلّ آدم علیه السّلام وقت التّوبه، حدیث 1، ج 4، ص 173.

19. مجلسی، بحار، کتاب الامامه، باب ما ینفع حبّهم فیه من المواطن، ج 27، ص 157 تا 165.

20. عبدالعزیز بصری، دیوان حضرت علی(ع)، ترجمه ی محمّدجواد نجفی، حرف لام، ص 88.

* منبع: کاشف الاسرار، مولی نظرعلی طالقانی، به کوشش مهدی طیّب، ج 1، صص ۳۰۷ و ۳۰۸

به سایت اهل ولا مراجعه کنید

اللهم صل علی محمد وآل محمد وعجل فرجهم

+ نوشته شده در  دوشنبه ششم آذر ۱۳۹۱ساعت 6:6  توسط علیرضا عباسی  |