24. سالك بايد مقيّد شود نمازهاى واجب روزانه را اوّل وقت، با شوق و رغبت و با حضور قلب و تأنّى و به‌دور از شتابزدگى يا بىحالى و يا به قصد رفع تكليف و از سر باز كردن، و تا حدّ ممكن به جماعت و در مسجد و با مقدّمات، مقارنات و تعقيبات[1] به جا آورد. نماز معراج مؤمن است و هيچ عملى به‌اندازه ى آن، در عروج و تعالى سالك مؤثّر نيست و فرائض يوميّه در مقايسه با نوافل و نمازهاى مستحب، از موقعيّت برتر و ممتازى برخوردار است.

25. مداومت بر خواندن نماز شب، تلاوت قرآن و استغفار در سحرگاهان، براى راه يافتن سالك به مدارج كمال، از ضروريّات و اكسيرى معجزه گر است. بنابراين سالك به هيچ وجه نبايد از بهره مندى از آن غفلت ورزد.

26. طهارت دائمى امر ديگرى است كه از يك سو همچون سپرى سالك را از نفوذ و تأثير هجوم هاى نفس و شيطان محافظت مىكند و از سوى ديگر، باعث نورانيّت و شادابى و آمادگى معنوى او براى بهره مندى از فيض هاى رحمانى مى شود. لذا سالك بايد اوّلاً هيچگاه در حالتى كه غسل واجبى بر عهده ى اوست باقى نماند و بي‌درنگ غسل را انجام دهد. همچنين از غسل هاى مستحبّى كه براى ايّام خاصّى مقرّر شده است، به‌ويژه غسل جمعه، تا حدّ امكان بهره جويد. ثانياً سعى كند حتّي‌المقدور در زمانهاى بيدارى با وضو باشد و پيش از رفتن به بستر خواب نيز وضو بگيرد تا با وضو به خواب رود؛ زيرا چنين شخصى اجر كسى را دارد كه شب را تا به صبح براى عبادت بيدار بوده است. همچنين به موجب احاديث، وضو گرفتن مجدّد شخص در حالى كه وضو دارد، باعث نورانيّت مضاعف مى شود[2] و لذا پيامبر اكرم (صلّی اله علیه و آله و سلّم) هر بار مى خواستند به نماز واجب يا مستحبّى بايستند، وضوى خود را تجديد مى كردند و با وضوى تازه نماز مى گزاردند.[3]

27. از امورى كه سالك نبايد از آن غافل شود ارتباط پيوسته با آيات الهى و همه‌روزه حدّاقل يك صد آيه از قرآن كريم را، به عنوان نامه ى محبوب، با عشق و تدبّر تلاوت كردن و از انوار قرآن استضائه نمودن‌است،[4] همچنين با روايات و احاديث معصومين (علیهم السّلام) محشور بودن و برنامه ى مستمرّى براى مطالعه ى آنها تدارك ديدن، براى سالك ضرورى است. كلام معصومان معصومين (علیهم السّلام) نيز همچون كلام الهى، نور است و محشور بودن با آن، سبب نورانيّت قلب و جان سالك مى شود.

28. انس با ادعيه و مناجاتهايى كه از معصومين معصومين (علیهم السّلام) رسيده است و بهره مندى مستمر از گنجهاى عظيم معرفت و معنويّت كه در آنها نهفته است، از ديگر وظايف سالك است. انوار قرآن كريم از آسمان وحى بر قلب مطهّر پيامبر اكرم (صلّی الله علیه و آله و سلّم) و در مرتبه ى بعد، قلوب پاك اهلبيت معصومين (علیهم السّلام) تابيد، اين قلوب كه همچون آينه، صاف و منجلى بودند، انوار مزبور را به صورت ادعيه و مناجات، به عالم بالا بازتاباندند. لذا ادعيه و مناجات آن بزرگواران، قرآن صاعد است و حاوى بلندترين معارفى است كه از زبان معصومين (علیهم السّلام) جارى شده است؛ زيرا برخلاف آنچه ايشان براى خلق مى فرمودند و مرقوم مي‌داشتند و در آنها مراعات محدوديّت ظرفيّت فهم آنان را مى نمودند و در حدّ قابل درك براى ايشان اظهار مى كردند، در ادعيه و مناجات ها كه مخاطبشان خداوند تبارك و تعالى بود، چنين محدوديّتى وجود نداشت و لذا معارفى در آنها يافت مى شود كه در احاديث، خطبه ها و نامه هاى آن بزرگواران كمتر اثرى از آنها مشاهده مى گردد. توصيه مى شود سالك دست كم با دو كتاب ارجمند مفاتيح‌الجنان و صحيفه ى سجّاديه، كه بيشتر در دسترس مى باشند، محشور باشد و از دعاها و مناجاتهاى آنها بيشترين استفاده را ببرد.

29. توجّه و ياد و توسّل به پيامبر اكرم و اهلبيت آن بزرگوار معصومين (علیهم السّلام)، خصوصاً در ايّام منصوب به ايشان به ياد آنان بودن و در شادى آنها شاد و در مصائب ايشان محزون و سوگوار بودن، به‌ويژه اشك ريختن بر مصائب حضرت اباعبدالله (علیه السّلام) و نيز به محضر حضرت بقية الله الاعظم ارواحنا فداه توسّل جستن و طلب يارى كردن، كيميايى است كه آثار معجزه ‌آساى آن بزرگترين موانع را از سر راه سالك برمي‌دارد و عظيم ترين فتوحات معنوى را نصيب وى مى نمايد.

30. از اذكار عامّى كه معصومين معصومين (علیهم السّلام) توصيه فرموده‌اند، خصوصاً صلوات، استغفار و تسبيحات حضرت زهرا (سلام الله علیها) سود جستن، امر ديگرى است كه سالك نبايد از آن غفلت ورزد. صلوات مايه ى قوّت مؤمن و استغفار يكى از دو امان اين امّت است. مشغول بودن به صلوات، خصوصاً شبها و روزهاى جمعه، هفتاد بار استغفار كردن هر روز صبح و عصر، و ترك نكردن تسبيحات حضرت زهرا (سلام الله علیها) پس از نمازهاى پنج گانه، براى سالك بسيار سودمند و ضرورى است.

31. سجده ى طولانى بار گناه را از دوش سالك برمي‌دارد، غصّه هاى دنيا را از قلب او زايل مى كند و راهبندان هاى مسير سلوك را باز مى كند. لذا توصيه مى شود سالك در هر شبانه‌روز، به‌ويژه در دل شب، با توجّه، يك سجده ى طولانى، به نحوى كه در اثر طول سجده، بدن احساس خستگى كند، انجام دهد. البتّه طول اين سجده به تناسب توان و وضعيّت جسمى و روحى اشخاص متفاوت است. برخى از عارفان همچون اويس قرنى، تمام شب را تا به صبح در يك سجده به سر مى بردند. البتّه چنين سجده هايى براى افراد مبتدى نه امكان پذير است و نه سودمند.

32. سالك بايد در هر شبانه‌روز زمانى را براى تفكّر اختصاص دهد و به اينكه خداوند با من چگونه رفتار نموده است و متقابلاً من در رابطه با حضرت حق چگونه عمل كرده‌ام و نيز به هدف خلقت و زندگى خويش و اينكه به عنوان يك بنده، چه وظايفى در رابطه با مولايش متوجّه اوست، بينديشد. در مراحل بعد، مدّتى در مورد مرگ و نزديك بودن و غيرمترقّبه از راه رسيدن اجل و منازل و عقبات پس از مرگ و ضرورت آمادگى براى مرگ و آنچه سبب راحتى جان دادن و سهولت عبور از منازل و عقبات پس از مرگ و درنهايت، نيل به سعادت جاودان مى شود، فكر كند. پس از اين مرحله، نهايتاً در مورد حقيقت نفس خود تفكّر كند.


33. در هر شبانه‌روز حدود ده دقيقه يا يك ربع با خدا خلوت كردن و همچون دوستى كه به زيارت دوست خود مي‌رود، در محضر پروردگار نشستن و به زبانى بى تكلّف، با او راز دل گفتن و در قلب خويش پاسخها را دريافت كردن، تأثير عجيبى در سير معنوى سالك دارد. لذا سالك بايد چنين قرار ملاقات پيوسته‌اى را با خداى خويش داشته باشد و در اين فرصت، همان گونه كه اشاره شد، به انجام عبادات، گفتن اذكار و خواندن ادعيه و مناجات نپردازد و صرفاً به قصد ديدار حضرت دوست و بهره مندى از مجالست با محبوب و گفت‌وگوى صميمى و بى پيرايه با او، با خداى خود خلوت كند. مداومت در اين امر سبب مى شود بهتدريج چنين خلوتى تمام شبانه‌روز سالك را دربرگيرد؛ به نحوى كه سالك مشغول هر كار و حاضر در هر جمعى باشد، خلوتش با محبوب خدشه‌دار نشود و باقى و برقرار بماند.

.................................................

پی نوشت ها:

1. برای آشنایی بیشتر با مقدّمات، مقارنات و تعقیبات نمازهای واجب و دیگر اعمال مستحبّ شبانه روز، استفاده از ترجمه ی کتاب مفتاح الفلاح شیخ بهائی و نیز کتاب مفاتیح الجنان محدّث قمی و حواشی آن، توصیه می شود.

2. وسائل الشّیعه، ج 1، ص 377.

3. همان.

4. مداومت بر خواندن سوره ی یس پس از نماز صبح و سوره واقعه پس از نماز مغرب و یکصد بار سوره قدر در شب جمعه و عصر روز جمعه، برکات فوق العاده ای برای سالک به بار می آورد.

منبع: کتاب شراب طهور، تألیف استاد مهدی طیّب

اللهم صل علی محمد وآل محمد وعجل فرجهم

به سایت اهل ولا مراجعه کنید

+ نوشته شده در  جمعه بیست و یکم مهر ۱۳۹۱ساعت 5:40  توسط علیرضا عباسی  |