5. نكته ى ديگر اينكه در عين سرعت و سبقت در نيكى ها براى رسيدن به كمال و نيل به مقصود، سالك نبايد عجله و شتابزدگى داشته باشد و از يك سو با شتابزدگى، اعمال را بي‌دقّت و بي‌روح انجام دهد، و از سوى ديگر، پيش از طىّ زمان لازم براى نيل به نتيجه، چشم به راه آن باشد و به دليل عدم حصول آن، دچار يأس و دلسردى شود. پيامبر اكرم صلّی الله علیه و آله و سلّم مى فرمايند: اَلاَناةُ مِنَ اللهِ وَ العَجَلَةُ مِنَ الشَّيطانِ :درنگ، از خداست و شتابزدگى، از شيطان است.[1]

6. سالك نبايد هيچ عمل نيكى را به گمان كوچك بودن آن ترك كند و از دست دهد؛ زيرا كار اگر براى خدا باشد و با نيّت خالص و صادقانه انجام شود، كوچكش هم بزرگ است. به تعبير ديگر عظمت و ارزشمندى عمل ناشى از ظاهر آن نيست؛ بلكه بسته به ميزان معرفت، محبّت و خلوص نيّتى است كه انگيزاننده ى شخص بر انجام آن بوده است.

7. چون زمان و توان عبد محدود است و در زمان واحد هم امكان انجام همه ى كارهاى خوب توسّط يك نفر وجود ندارد، سالك بايد در هر زمان به عمل خيرى كه خداوند زمينه و امكان انجام آن را براى او فراهم ساخته است مشغول شود و هم زمان، با نيّت و رضامندى و شوق به انجام كارهاى خير ديگر كه انجام آنها قابل تصوّر است و در اقصى نقاط عالم، ديگران به آنها مشغولند، در بهره مندى از ثواب و سازندگى آن اعمال، با انجام‌دهندگان آنها شريك شود؛ زيرا رضايت و اشتياق به هر كار، شخص را در آن سهيم مى كند. اميرالمؤمنين علیه السّلام مى فرمايند: اَلرّاضى بِفِعلِ قَومٍ كَالدّاخِلِ فüيهِ مَعَهُم :كسى كه به عمل گروهى راضى باشد، همچون كسى است كه در انجام آن همراه ايشان است.[2] پس بيش از آنچه سالك با اعمال خود رشد مى كند، مى تواند با نيّت خود پيشرفت كند؛ لذا پيامبر اكرم صلّی الله علیه و آله و سلّم مى فرمايند: نِيَّةُ المُؤمِنِ خَيرٌ مِن عَمَلِهِ :نيّت مؤمن از عملش بهتر است.[3]

8. در مورد كارهاى بد و ناروا نيز سالك بايد اساسآ از آنها صرف نظر و چشم پوشى كند و دل بِبُرد. اميرالمؤمنين علیه السّلام در توصيف متّقين مى فرمايند: غَضُّوا اَبصَارَهُم عَمَّا حَرَّمَ اللهُ عَلَيهِم :از آنچه خدا بر آنها حرام كرده است چشم پوشيده‌اند و صرف نظر كرده‌اند.[4] بنابراين سالك بايد محبّت دنيا را كه سرچشمه ى همه ى بدى هاست، و ميل به كارهاى بد را كه از پيامدهاى محبّت دنياست، كُلاًّ از دل بيرون كند و رغبتى و نظرى به سوى آنها نداشته باشد و اين امرى است فراتر از ترك دنيا و اعمال بد، در عين رغبت به آن.

9. در عرصه ى تزكيه و سلوك، تنها از عنايت الهى كار بر مي‌آيد و بس. سعى و مجاهدت سالك صرفآ دعا و ابراز نيازى به زبان عمل به محضر پروردگار و زمينه ساز جلب عنايت الهى است. اجر سعى و مجاهدت تمام عيار و خالصانه ى سالك در انجام وظايف بندگى و طاعت و عبادت حضرت حق، رهايى از حجاب فعل و توانايى خود، از طريق يأس از اثربخشى تقلّاهاى خويش در تزكيه و سلوك، و درك و وجدان اضطرار خود در اين وادى است. با رهايى سالك از اين حجاب، عنايت الهى شامل حال و دستگير او مى شود و او را به مقصد مي‌رساند. اين امر مصداق بارزى براى اين كلام الهى است كه مى فرمايد:اَمَّن يُجيبُ المُضطَرَّ اِذا دَعاهُ وَ يَكشِفُ السُّوءَ وَ يَجعَلُكُم خُلَفاءَ الاَرضِ: يا كيست هنگامى كه شخص مضطرّ و درمانده او را مى خواند، وى را اجابت مى كند و رنج و ناراحتى را برطرف مى سازد و شما را خليفه هاى روى زمين مى كند؟[5]

.................................................

پی نوشت ها:

1. مجلسی، بحارالانوار، ج 68، ص 340.

2. سیّد رضی، نهج البلاغه، حکمت 154.

3. کلینی، کافی، ج 2، ص 84.

4. سیّد رضی، نهج البلاغه، خطبه 193.

5. سوره نمل، آیه 62.

منبع: کتاب شراب طهور، تألیف استاد مهدی طیّب

اللهمصل علی محمد وآل محمد وعجل فرجهم
به سایت اهل ولا مراجعه کنید
+ نوشته شده در  دوشنبه هفدهم مهر ۱۳۹۱ساعت 5:39  توسط علیرضا عباسی  |